Της ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΛΙΑΤΣΟΥ
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται αλλά η ιστορία διδάσκει. Εχουν περάσει 15 χρόνια. Το σύνθημα “Κάτσε καλά Γεράσιμε” που δονούσε τους δρόμους έχει ξεθυμάνει. Το έχουν ξεχάσει και οι 16αρηδες “επαναστάτες” του 1998. Που ίσως έχουν “νοικοκυρευτεί”. Ισως έχουν αποκτήσει και παιδιά. Αυτοί, είναι η σημερινή γενιά της κρίσης.
Οι εποχές έχουν αλλάξει. Εχουν αλλάξει όμως τόσο πολύ;
Η τωρινή ήταν η πιο κατάλληλη χρονικά στιγμή για να κυκλοφορήσει ο Γεράσιμος Αρσένης το βιβλίο του με τίτλο : ” Γιατί δεν έκατσα καλά”. Ενα βιβλίο που περιλαμβάνει όλα τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν την περίοδο της μεταρρύθμισης από τη στιγμή που ανέλαβε το Υπουργείο Παιδείας το 1996 μέχρι το 2000 που το παρέδωσε στον Πέτρο Ευθυμίου. Τότε ξεκίνησε και η αποδόμηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Μια αποδόμηση που έγινε με χειρουργική ακρίβεια όπως χαρακτηριστικά λέει ο συγγραφέας. Δεν είναι άλλωστε συνηθισμένο φαινόμενο μια μεταρρύθμιση να ανατρέπεται από υπουργό της ίδιας κυβέρνησης.
Αν και δεν ανήκε στην ομάδα των εκσυγχρονιστών, ο Κ. Σημίτης του ανέθεσε ένα υπουργείο με υψηλό πολιτικό κόστος . Κίνηση που τον είχε προβληματίσει τότε. Ο ίδιος είναι πεπεισμένος πλέον σήμερα ότι ο πρώην πρωθυπουργός, λειτουργώντας ως ομαδάρχης κι όχι ως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τον τοποθέτησε για δική του σκοπιμότητα σε τομέα υψηλού ρίσκου καθώς αυτό το χαρτοφυλάκιο δεν ήταν στους βασικούς χώρους της εκσυγχρονιστικής πολιτικής. Επιπλέον, εάν ο αντίπαλος πετύχαινε, αυτό θα ενίσχυε την εικόνα του εκσυγχρονισμού.
Μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την αποτυχία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης αποδίδει όμως ο πρώην υπουργός στον Τύπο και στην γενικότερη στάση των ΜΜΕ. Τον πιο σκληρό πόλεμο, του έκανε τότε το συγκρότημα Λαμπράκη επειδή δυσαρεστήθηκε, όπως λέει ο ίδιος, από την τοποθέτηση ενός μη εκσυγχρονιστή υπουργού στο Υπουργείο Παιδείας. Κάτι που φάνηκε από τη πρώτη στιγμή. Οπως αναφέρει στο βιβλίο ο Γ. Αρσένης, το συγκρότημα Λαμπράκη προσπαθούσε πάντοτε να τοποθετούνται σε θέσεις πολιτικής ευθύνης, στα υπουργεία Πολιτισμού, Παιδείας και Εξωτερικών, ” φιλικά” προς αυτό πρόσωπα. Χωρίς υπαινιγμούς και υπονοούμενα, ο Γ. Αρσένης συνδέει ξεκάθαρα τη στάση ορισμένων εκδοτών με ίδια συμφέροντα αφού ο χώρος της παιδείας τους έδινε δυνατότητες να συμμετέχουν σε μια σειρά από δραστηριότητες, όπως βιβλία, βιβλιοθήκες, υπολογιστές, νέες τεχνολογίες.
Επιδίωξη το πτυχίο, όχι η μόρφωση
Για εντελώς διαφορετικούς και δύσκολα να εξηγηθούν λόγους, εχθρική στην μεταρρύθμιση στάθηκε από την πρώτη στιγμή και η ΟΛΜΕ παρά το γεγονός ότι η ηγεσία της ανήκε στην παράταξη του ΠΑΣΟΚ. Ανάμεσα στα μέλη του προεδρείου, υπήρχε ένας ανεξήγητος ανταγωνισμός για το ποιος θα έχει την πιο άκαμπτη θέση. Ενα φοβικό σύνδρομο, το χαρακτηρίζει ο ίδιος. Οσο για τους πρωταγωνιστές των εξεγέρσεων,τους μαθητές που απάντησαν με καταλήψεις στο νέο εξεταστικό σύστημα, ο Γ. Αρσένης φαίνεται να πιστεύει πως έγιναν πιόνια ενός ανελέητου πολέμου σκοπιμοτήτων και ιδιοτέλειας που παίχθηκε πάνω από το κεφάλι τους.
Πέρα όμως από τα εσωκομματικά παιχνίδια της κυβέρνησης Σημίτη, τα συμφέρονται των εκδοτών και τις συνδικαλιστικές συγκρούσεις, υπάρχει ένα σημείο που αξίζει να σταθεί κάποιος περισσότερο και να προβληματιστεί. Που οφείλεται η τόσο μεγάλη αντίδραση των μαθητών και της κοινωνίας; Το “κόκκινο πανί” ξέρουμε πως ήταν η αλλαγή στα Προγράμματα Σπουδών στη δευτεροβάθμια, τα 14 μαθήματα, το νέο εξεταστικό σύστημα.
Το ουσιαστικό πρόβλημα , αναφέρει ο ίδιος, εντοπίζεται βαθιά μέσα στις ρίζες της ελληνικής κοινωνίας και είναι το εξής: Επιδίωξη είναι το πτυχίο και όχι η μόρφωση. Ο Γ. Αρσένης εντοπίζει μια ιδιόμορφη σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την παιδεία. Κι αυτή δεν είναι άλλη από τη βαθιά ριζωμένη στην ελληνική παράδοση πεποίθηση ότι η Παιδεία είναι ο καλύτερος αγωγός για κοινωνική καταξίωση και οικονομική εξέλιξη. Μια καταξίωση που έρχεται μέσα από αιώνες και φτάνει μέχρι την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με άλλα λόγια , είναι το όνειρο του φτωχού επαρχιώτη μαθητή που γίνεται αυριανός δικηγόρος, γιατρός, δημόσιος λειτουργός, στέλεχος δηλαδή της νέας αστικής τάξης. Ετσι προσεγγίζει ο Ελληνας την παιδεία. Με δέος. Οχι για να ενισχύσει την προσωπικότητα του παιδιού του αλλά ως μέσο για την κοινωνική και οικονομική του ανέλιξη. Πτυχίο επομένως με κάθε τρόπο.
Ολοήμερο, επετηρίδα , ΕΑΠ: διασώθηκαν
Με την κατασταλαγμένη ματιά που δίνει στον συγγραφέα ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει, ο πρώην υπουργός δίνει απαντήσεις σε όλα τα γιατί και εξηγεί με επιχειρήματα τι έφταιξε και δεν ευδοκίμησε η μεταρρύθμιση. Τι έφταιξε που οδήγησε στην αποτυχία. Πρέπει εδώ να διευκρινήσουμε κάτι. Από το σύνολο των νόμων της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης , υπάρχουν θεσμοί που εισήγαγε ο Γ. Αρσένης οι οποίοι παραμένουν ανέπαφοι μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τρείς τομές που σημάδεψαν καθοριστικά τα εκπαιδευτικά πράγματα της χώρας. 1. Η κατάργηση της επετηρίδας που αντικαταστάθηκε από τον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. 2 Τα ολοήμερα σχολεία που οδήγησαν στην απορρόφηση όλων των δασκάλων και αναβάθμισαν τα πτυχία των Παιδαγωγικών Σχολών. 3. Το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
Ο πρώτος διαγωνισμός του ΑΣΕΠ τον Ιούνιο του 1997 εξελίχθηκε σε εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς. Και είναι βέβαια πρώτη φορά που ένας τέτοιος διαγωνισμός γίνεται με την ισχυρή παρουσία των ΜΑΤ. Τέτοιο ήταν το κλίμα που επικρατούσε.
Οσο για το τεστ δεξιοτήτων, τα Προγράμματα Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ), την οριζόντια κινητικότητα, που περιέχοντο στο κορμό της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης αυτά δεν είχαν καμμία απολύτως τύχη. Απλά αγνοήθηκαν από τον διάδοχο του Γ. Αρσένη και καταργήθηκαν σιωπηρά.
Οφείλω να εξηγήσω γιατί δεν έκατσα καλά
Στο βιβλίο του Γ. Αρσένη, περιέχονται όλα όσα διαδραματίστηκαν, τόσο στο προσκήνιο όσο και στο παρασκήνιο, σε μια θυελλώδη διαδρομή τεσσάρων χρόνων. Πρόκειται για ένα οδοιπορικό που φωτίζει βήμα – βήμα όλα τα στάδια της μεταρρύθμισης με τις αντιπαραθέσεις και τις συγκρούσεις που προκάλεσε. Μέσα σε 500 σελίδες περικλείεται η εμπειρία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης όπως την έζησε ο ίδιος ο δημιουργός της. Ο συγγραφέας εκτός από το νομοθετικό πλαίσιο, παραθέτει γεγονότα , καταγράφει σκέψεις , προβληματισμούς, θέτει ερωτήματα και δίνει απαντήσεις. Από το βιβλίο λείπουν τα συμπεράσματα γιατί θέλει από τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του. Οσο για τον τίτλο του βιβλίου, είναι αυτό ακριβώς που θέλει ο συγγραφέας: ” Αισθάνομαι ότι οφείλω να εξηγήσω γιατί δεν έκατσα καλά“. Ενα βιβλίο από τιςεκδόσεις Gutenberg που αξίζει να διαβαστεί με ιδιαίτερη προσοχή.
Και καθώς στο ακροατήριο βρισκόταν ο νυν υπουργός Νίκος Φίλης, ο οποίος έχει εξαγγείλει Εθνικό Διάλογο για τη παιδεία , ο Γ. Αρσένης θεώρησε καλό να του εξηγήσει πως όταν μιλάμε για εθνικό διάλογο , μιλάμε για μια κατάσταση που ξεβολεύονται όλοι. Αρα ζητάς από όλους να κάνουν την υπέρβαση και να στηρίξουν την μεταρρύθμιση. Αυτή την υπέρβαση δεν την έχουμε αναπτύξει. ” Είστε σε ναρκοπέδιο” του είπε και του ευχήθηκε καλή τύχη.
Ο επίλογος διά στόματος του “παθόντος” υπουργού.
“Οι μεταρρυθμίσεις, μπλοκάρονται στο τόπο μας , εξαιτίας της κουλτούρας της ελληνικής κοινωνίας. Μιας κουλτούρας που δεν είναι κουλτούρα συνεννόησης αλλά κουλτούρα σύγκρουσης.”
.jpg)
